Başlıklar

En Yeni Kitaplarım

bir_ayagi_yerde
bu_ne_bicim_kardes
cok-uslu_yaramazlar-1
cok_uslu_yaramazlar_2
kayip_kitapliktaki_iskelet_3a
koku_delisi-3
miymiy_teyze-3a
miymiy_teyze-4a
renk_delisi-2
ses-delisi
tak_tak_tak-sans_geldi
ucan-siirler

Hilal Aktaş - 2008

İçerik - SÖYLEŞİLER
PrintEmail

9 Eylül Üniversitesi

Hilâl Aktaş  

2008

 

ŞİİR ÜZERİNE...

 

Çocuk şiiri alanındaki çalışmalarım:

Mavisel Yener’le birlikte, şiirde farklı deneyimlere giriştik.  Aslında başlangıçta amaç şiir kitabı  oluşturmak değildi.  Yalnızca, birbirimize şiirler yollayarak eğleniyorduk. Mektupla başlayan yazışma serüvenimiz, uzun süre şiirleşmelerle sürdü.  Bu yazışmaların öyküsü, “Şiirimi Kedi Kaptı” adlı kitabın girişinde vardır. 

Ay konulu şiir yazıyorduk.  O bana yolluyordu, ben ona.  Çok eğleniyorduk.  Derken, “Ay” teması dışında da şiirlerimiz birikmeye başladı.  Onları da bir kavanoza doldurduk.  Ardından kar ile ilgili şiirlere başladık.  Bizim için çılgınca bir oyundu ve çok eğleniyorduk.  Neden sonra farkına vardık; bu yazdıklarımızın her biri, çocuklara armağandır.

Böylece tematik olan şiirleri, Mavi Ay (ay), Kar Sesi (kar) ve Denizin Büyüsü (deniz) başlığıyla üç kitapta topladık.  Farklı konularda olan karışık şiirleri de, Kuş Uçtu Şiir Kaldı ve Şiirimi Kedi Kaptı başlığıyla iki kitapta topladık.

Bu 5 kitabın çok özgün tasarımları vardır. Tasarımları bile ayrı bir sürpriz ve oyundur çocuklara...

Daha sonra acaba nasıl bir eğlence bulsak kendimize diye düşünürken, yazarlık üslubumuzu aynı potada eritip, aynı şiiri birlikte yazmaya başladık.  Böylece “senin-benim” değil, “bizim” dediğimiz şiirler çıktı ortaya.  Onlar da, Ay Kaç Yaşında adlı kitapta toplandılar.

Oyunlarımız bitmedi tabii.  Kırmızı Şemsiye de bu çalışmaların ardından geldi.  Bir öykü-bir şiir sıralamasıyla, kırmızı bir şemsiyeyi bulanın ve kaybedenin öyküsünü anlatan kitap, tasarımda da yine farklılığı ve özgünlüğüyle yeni bir tarz yarattı.  Yer yer çizgi roman tadında sayfalarıyla ve iki yazar ve iki ressam tarafından 4 kişilik ekip tarafından oluşturulmasıyla, çok özgün bir kitap oldu.  (Öyküler benimdi, şiirler ise Mavisel Yener’in...)

Çocuk şiirinin  batı toplumlarında 17 yy’da gündeme gelmesi, ancak bizde 20. yy’da gündeme gelebilmesi...

Doğrusu bu konuda fikir yürütebilmem için, 17 yy Batı çocuk şiirlerinden önümde örnek olması gerekir.  Siz söylüyorsanız, herhalde öyledir; ama dediğim gibi, bu konuda bilgim olmadığı için ben yorum getiremem.

Çocuk edebiyatı “kavramı” bile son 10-15 yılda gelişti Türkiye’de.  Bunun nedenlerini edebiyat tarihini inceleyecek olanlar verebilir herhalde.

Şiir terimi ile çocuk şiiri terimi arasındaki fark? 

Bu farkı ben de bilmiyorum.  Ancak okurken ve yazarken, şiirin çocuklar için olup olmadığını hissediyorum.  Çocuklar için yazıldığı söylenen kimi şiirin çocuklar için olmadığını da algılıyorum.  Aradaki farkı, teknik olarak ifade edemem, ama duygusal olarak açabilirim.

Eğer şiir çocuk dünyasından sesleniyorsa ve çocuklar okurken/dinlerken, duygularıyla şiire katılabiliyorlarsa, o çocuk şiiridir.  Çocukların dinlerken şaşkın şaşkın baktıkları ve dinlemek bile istemedikleri, ama anlamadıkları ya da sevmedikleri ayıp olmasın diye dinler gibi yaptıkları şiirler ise, yetişkinlerin dünyasına ait şiirlerdir. Şiirin içinde “çocuk” sözcüğü geçiyor diye, onun çocuk şiiri olması gerekmez! Şimdilerde çocuklar için yazmak pek moda olduğundan, çocuk kahramanlı her edebiyat türünü, çocuklara ait sanmak da moda oldu, ama böyle değil.

Çocuklara ait şiirler, öyküler, çocuk dünyasından yazılmış metinlerdir.  Çocuğa gibi görünüp de çocuk şiiri ya da öyküsü olmayanlar ise, yetişkinlerin dünyasından, çocuk dünyasına bir sesleniştir ki, çocuklar bunu hemen sezerler.

Çocuk şiiri, yukardan aşağıya değil, aşağıdan yukarıya bir sesleniştir...

Sizi şiir yazmaya yönlendiren... 

Benim ilk kitabım bir şiir kitabıdır. 1982 yılında yayımladığım ilk kitap: Kent Duygusu.  Ancak o şiirler, gençlere ve yetişkinlere yönelikti. Yıllar içinde ara sıra çocuklar için birkaç şiir yazmışlığım vardı; onlar da, çocuk dergilerinde yayımlanmıştı.  O süreçte, bir gün yüzlerce şiir yazacağım ve bunların kitaplara dönüşeceği aklıma gelmezdi.   Yazar arkadaşım Mavisel Yener’le oynadığımız bir oyundu bu.  Oyunu o başlattı, ben ise farklı oyunlarla besledim. Böylece kendimi çocuk şiirleri dünyasında buluverdim!

Çocuk seviyesine/ruhuna uygun yazabilmek... Çocuk dünyasına seslenişiniz

Ben çocuklar için yazarken, garip bir değişim geçiriyorum.  Kendim de bir çocukmuşum gibi...  Çocuk dünyasından bakıyorum dışarıya.  Onların beklentilerini, umutlarını, sevinçlerini, hüzünlerini taşıyorum, onların renkleri ve hayal gücüyle zenginleşiyorum.  Yazan ben değilim, bir çocuk sanki. 

“Çocuk dünyasına sesleniş” değil, “çocuk dünyasından seslenişim”dir, beni çocuk edebiyatında başarılı kılan.  Ve tabi, bütün bunların da önünde, anadiline hakim bir yazar olmamdır başarımın sırrı.  Dil olmazsa, şiir, şiir olur mu hiç?

Yalnız şiirde değil, çocuklar için yazdığım öykülerde, masallarda ve romanlarda da başarımın nedeni, dile olan hakimiyetimdir. 

Şiirin çocuk gelişimine katkısı:

Çocukların uyaklı sözcüklere yatkınlığı vardır.  Tekerlemeleri, şarkıları, şiirleri kolayca ezberleyiverirler.  Bana hep öyle gelir ki, masaldan da önce, şiir aracığıyla tanışır çocuklar edebiyatla.  Şiir, çocuğun doğasında var; uyaklı konuşmak, sözcükleri birbirine benzetmek, ses uyumlarını bulmak; daha okuma yazma bilmeden çocukların zevkle oynadığı dil oyunlarıdır. Bu oyunlar, anadilimizin zenginliğini keşfetmesindeki ilk adımlarıdır.

Okul öncesinden itibaren şiirlerle beslenen çocukların anadili gelişir, zenginleşir; sözcük arkasını okuma, metinlerarası ilişki kurma becerileri güçlenir.

Edebiyatın her türü, çocuğun gelişiminde önemli rol oynar.  Gerek dil gelişimi, gerekse duygusal gelişimi, edebiyatla desteklenir. 

Şiirlerimle vermek istediğim en önemli ileti...

Yalnızca şiirlerimde değil, çocuklar ya da yetişkinler için yazdığım her yazınsal türde, kişilerarası olumlu iletişimin geliştirilmesine katkı verme umudu taşırım.  İnsanların birbirini anlamasını, anlamak için çaba göstermesini, karşılıklı kurulacak olumlu iletişimi, sorunların çözülebilmesinde en önemli etken olarak görürüm.

İletişimin yanı sıra, kişilik gelişimine çok önem veririm.  İnsanın küçük yaştan kendini keşfetmesinin ve bireysel özgürlüğüne sahip çıkabilmesinin kapılarını aralarım. 

Günümüzde çocuklar için yazılan şiirlerin yeterince eğitici olduğu söylenebilir mi?

Edebiyatın amacı, “eğitmek” değildir ki!  Hele şiirin, asla böyle bir sorunu yoktur.  Şiir ne eğitmek için yazılır, ne de okuyanlar eğitilmiş olur.

Benim şiirlerim de eğitici değildir.  Yaşamın içinden çıkagelmiş anlar, duygular, gözlemler, kesitlerdir.  Elbette içinde felsefeyi de psikolojiyi de barındırır.  Nefes aldığımız her an, gözlerimiz görüyorsa, kulaklarımız duyuyorsa, dokunduğumuzu hissedebiliyorsak, bir şeyler öğreniyoruz demektir.  Ancak bu eğitim, yaşam içindeki algımızın yorumudur.  Okuduğumuz şiirin böyle bir amacı varsa eğer, ders kitaplarında ünitelere uygun olarak yazılan şiirimsi dizelerden farkı kalmaz.  Edebiyat tadı vermediği gibi, çocukları şiirden soğutur da...

Sizce ülkemizde çocuk şiirinin gelişimi konusuna yeteri kadar önem veriliyor mu? Siz bu konuda neler yapılması gerektiğini düşünüyorsunuz?   

Ben, “çocuk şiirini geliştirme” amacıyla yazmıyorum.  Çocuk şiirleri yazışım, rastlantısaldır; bir coşkunun, bir ilhamın sonucudur.  Çocuklar için yazmayı seviyorum ve çocuk bakışıyla yazabiliyorum ; öyküler, masallar derken, şiir de yazdım.  Hepsi bu.  Hem yazarken çok eğlendiğim bir şeyi, niye yazmayayım?

Benim ve Mavisel Yener’in yazdığı şiirlerin ülkemizde çocuk şiirini geliştirip geliştirmediğini, bu alanda eğitim gören siz gençler ve akademisyenler değerlendirecektir.

Neler yapılmalı?  Bunu da ben söyleyemem.  Ben yalnızca yazarım.  Neler yapılabileceğini, şiirleri okuyanlar bilir....

 


+ 0
+ 0

Aytül Akal

© Copyright 2011. Aytül AKAL

Tüm Hakları Saklıdır.

All rights reserved

 

aytulakal.com, bağımsız, kişisel web sitesidir. Bu sitenin içeriği, yazılı izin alınmadıkça hiç bir şekilde kullanılamaz.

 

 

Yabancı Yayıncılarım

Not: Amazon.com yurtdışında yayımlanan kitaplar için kaynak olarak kullanılabilir.